Większość ras pasterskich pochodzi częściowo od psów wykorzystywanych przez rzymian do wypasania zwierząt. Podczas inwazji rzymian na Brytanię w 55 roku p.n.e. przywieźli oni z sobą psy pasterskie. Były one duże, mocno zbudowane, przypominające trochę dzisiejsze rottweilery. Okazały się one niezastąpione w ochronie żywego inwentarza. Gdy Cesarstwoborder collie chyliło się ku upadkowi, Wyspy Brytyjskie najechali wikingowie przywożąc z sobą psy w typie szpica. W toku krzyżówek z psami rzymskimi powstały osobniki mniejsze, ale zwinniejsze i sprawniejsze, znane jako „shepherd” czyli owczarek. Jeden z najwcześniejszych opisów psa w typie owczarka przypisywany jest do Hywel Dda, który w 943 roku opisał czarnego owczarka zaganiającego owce. W książce Johannesa Caina z 1573 roku znaleźć można opis psów w typie border collie, które nie tylko wypasały bydło, ale też zaganiały je na targ. Wraz z czasem rosła liczba zwierząt w gospodarstwach, rosło też zapotrzebowanie na psy pasterskie. Powstało wtedy wiele lokalnych odmian, dostosowanych do warunków i rodzaju wykonywanych zadań. Od 1873 roku zaczęto organizować sheepdog trails, podczas których testowano umiejętności psów pasterskich. Duży wpływ na wizerunek dzisiejszych border collie miał przedstawiciel rasy o imieniu Old Hemp, który posłużył do stworzenia wzorca. Był on też świetnym psem użytkowym, a jego rekordowe wyniki, uzyskane podczas sheepdog trails nie zostały pobite aż do końca jego życia. W 1906 roku powstało International Sheepdog Society (ISDS), którego zadaniem było rozwijanie wrodzonych predyspozycji ras, oraz ich sprawdzanie przez organizację sheepdog trails. Oficjalną nazwę rasie nadał James Reid w 1916 roku. Jej pierwszy człon nawiązuje do regionu położonego między Szkocją a Anglia, zwanego Border Country, gdzie ukształtował się typ bordera zbliżony do współczesnego. Z kolei słowo „collie” w dialekcie celtyckim oznacza coś dingoużytecznego. Początkowo ISDS nie zgadzało się na uznanie border collie za psa wystawowego, obawiając się, że wpłynie to negatywnie na jego walory użytkowe. Przystano na to dopiero w 1976 roku.

Border collie są średniego wzrostu, psy osiągają około 53 centymetrów w kłębie, suczki są nieco mniejsze. Mają budowę harmonijną, wręcz klasyczną. Głowa dość szeroka, kufa zwężająca się ku nosowi, krótka i mocna. Stop bardzo wyraźny, a nos czarny, z wyjątkiem psów czekoladowych i czerwonych, u których jest czekoladowy, oraz psów błękitnych, u których jest łupkowoszary. Oczy dość szeroko rozstawione, owalne o średniej wielkości, brązowe. Tylko u psów marmurkowych oczy mogą być częściowo lub całkowicie niebieskie. Uszy średniej wielkości, szeroko osadzone, stojące lub częściowo załamane. Tułów dobrze umięśniony, klata piersiowa głęboka i szeroka. Ogon dość długi, nisko osadzony, bogato owłosiony z końcem zakręconym do góry. Występują dwie odmiany szaty – średniodługa i krótka. W obu przypadkach włos okrywowy powinien być dość gęsty, średniej twardości, podszerstek gęsty i miękki. Sierść średniodługa tworzy grzywę, portki i pióro na ogonie. Dopuszczalne są różne umaszczenia, biel nie powinna jednak przekraczać 30% powierzchni ciała. Najpopularniejsze jest jednak umaszczenie czarno białe.

Psy tej rasy mają ogromny temperament oraz wesołe usposobienie. Choć w pracy są stanowcze, to wobec właściciela są uległe i oddane. Są tak przyjacielskie, że nie nadają się na stróża. Nie są agresywne wobec ludzi, choć zdarzają się osobniki mniej ufne. W stosunku do innych psów są tolerancyjne i raczej nie wszczynają bójek. Potrzebują bliskiego kontaktu z właścicielem, są też opiekuńcze i cierpliwe, przez co nadają się do zabaw z dziećmi. Ich potrzeba kontaktu może być jednakborder collie czasami męcząca. Potrzebują ciągle mieć jakieś zajęcia, zwykły długi spacer im nie starczy – potrzebują też wysiłku umysłowego. Wymagają właściciela dość aktywnego, chętnie uprawiającego z psem sport. Przez silny instynkt pasterski usiłują zaganiać wszystko co się rusza, dlatego w ruchliwych miejscach najlepiej trzymać je na smyczy. Potrzebują odpowiedniego szkolenia i socjalizacji. W szkoleniu trzeba być konsekwentnym – nie wolno jednak używać wobec nich siły.


Rasa ta ma tendencję do chorób oczu, szczególnie anomalii oka collie, polegającej na niedorozwoju naczyniówki oka i postępującego zaniku siatkówki. Zdarzają się też dysplazje stawów łokciowych i kolanowych oraz schorzenia neurologiczne. Border collie wykazują też alergię na ivomec oraz środki stosowane przy narkozie. Gęstą sierść należy wyczesywać raz w tygodniu grzebieniem z obrotowymi zębami, gęstą metalową szczotką oraz filcakiem. W okresie intensywnego liniena psa należy czesać codziennie. W żywieniu stosować należy karmę dla psów aktywnych, która należy wzmacniać środkami witaminowo-mineralnymi w celu wzmacniania stawów. W okresie intensywnych treningów i ciężkiej pracy należy zwiększyć ilość pokarmu.

Opracowano na podstawie wikipedii oraz stron www.psy.pl oraz www.psy24.pl.